Нима? , Қаерда? , Қачон? – биласизми?

Дунёни билишга, одамлар ва одатлар, ранг-баранг давлатлар, умуман география фанига қизиқмаган, қолаверса, кундалик ҳаётида географик саволлар ҳамда муаммоларга дуч келмаган кимсани учратиш қийин.

Қуйида биз ана шундай савол ва жумбоқларга аниқлик киритишга ҳаракат қилдик.

  • Хабтагай- Мўғулистоннинг Гоби саҳросида яшайдиган икки ўркачли ёввойи ҳайвон, 1878 йилда Преживалский томонидан фанга киритилган
  • Дунёдаги энг узун ғор – Бу Флинт-Мамонт ғори бўлиб (565 м), у АҚШнинг Кентукки штатида жойлашган.
  • Федченко музлиги – Помир тоғидаги Муксу дарёсида жойлашган бўлиб, узунлиги 77,0 км, майдони 649,6 км2.
  • Дунёдаги энг катта қоплама музлик – Шимолий Ильи торида Хаббард-Якутад қўлтиғи. Унинг узунлиги 115 км, майдони 20,000 км2.
  • Майданак – Самарқанд шаҳридан 120 км жанубда Олой тоғида денгиз сатҳидан 2700 м баландликда илмий тадқиқот маркази.
  • Панама халқи ўз давлатини бошида кўтариб юради.
  • АҚШнинг Вашингтон шаҳрида осмонўпар бинолар йўқ, мамлакат конгресси маҳкамаси бўлмиш Капитолидан баланд бино қуриш тақикланган.
  • Дунёдаги энг катта айик – Аляскадаги Кадияк оролида яшовчи кўнғир айиқ, оғирлиги 680 кг.
  • Кеа тўтиқуши – Shep killer (кўйлар котили) деб аталувчи куш.
  • Мата-мата тошбақаси асосан Амазонкада учрайди.
  • Горилча қушининг бир оёги узун, бир оёғи калта.
  • Энг тана ҳарорати паст (22° С) куш – Ехидна қушидир.
  • Океан сувини ўртача музлаш ҳарорати — 2° С.
  • Қишлоқлари энг кўп мамлакат – бу Хитой, қишлоқлар сони 700,000 га яқин.
  • Майин баргли чой Пекхо дейилади.
  • Қалин баргли чой- Байхо дейилади.
  • Ой атрофидаги нур доираси Хола деб аталади.
  • “Фаришта қанотлари” деб аталувчи, ўзидан нур таратувчи чиғаноқ – Фақат Нигер дарёсидагина учрайди.
  • Котиб қуш дунёга тайёр мутахассислиги билан келади.
  • Бургут – энг катта ин қурадиган қушдир.
  • Соққақуш балиқларни қопчиғига йиғади.
  • Бойўғли – “Қанотли мушук” деб аталувчи қушдир.
  • Тўтилар 80 йилгача умр кўради.
  • Афсонавий Қақнус қуши афсонага кўра умр бўйи ўтин-хашак йиғиб тухум қўяди-ю, хашак ёниб кулнинг иссиқ ҳароратидан тухумдан бола чиқаради.
  • Какку қуши ўз тухумини бошқа қушлар инига қўяди.
  • Археоптерикс – Биринчи пайдо бўлган қуш.
  • Орнитолог – қушларни урганувчи мутахассис.
  • Тентак қуш ўлжасини ғира-ширада тутади.
  • Колибри қуши қайрилмасдан ҳам орқага, олдинга, ёнга уча олади.
  • Қизилиштон – дарахтнинг пояси бўйлаб фақат тепага ҳаракатлана олади.
  • Қирғий арилар билан озиқланади – Ҳа, у арихўр.
  • Бойқушнинг эшитиш ва ҳид билиш органи яхши ривожланган.
  • Кабутар – тинчлик элчиси деб аталади.
  • ТурнаЎзбекистонда учрайдиган энг баланд учадиган куш.
  • Пенгвин куруқликда қорни билан ҳаракатланадиган қуш.
  • Тувалоқ – Ўзбекистонда учрайдиган энг оғир қуш.
  • Қора лочин – тез учишда чемпион.
  • Туяқуш – катта бўлишига қарамай учмайди.
  • 1982 йилданДунё океанида кит овлаш качондан эътиборан расман ман қилинган.
  • Оқбош қумой – Юқорига кўтарилишда тенгсиз ҳисобланади – 1973 йил 29 ноябрда Кот-д Ивуарда 11277 м баландликда учиб кетаётган йўловчи самолёти билан тўқнашиб келган.
  • Энг Катта ёқут кони – Тайландда.
  • Энг катта зумрад кони – Колумбияда.
  • Энг катта нефть кони – Саудия Арабистонидаги Гавр кони бўлиб, у 12 млрд. тонна нефть захирасига эга.
  • Қувайтдаги Ал-Бурхон кони Нефть бўйича иккинчи ўринда туради. Унинг захираси 8-9 млрд. тонна.
  • Греландияни Эрик Рауди Малла Рижий кашф этган.
  • Америкага Колумбдан олдин Эрик Раудийни ўғли Лейве Эрикссон XI аср бошида борган борган.
  • Лейве Эриксон – ғўла тошлар мамлакати – Хеллюяидни; ўрмонлар мамлакати – Маркляндни; ва яйловлар мамлакати – Винляндни кашф этган
  • Японияда ҳар йили февраль ойида Хокайдо оролида қор фестивали бўлиб ўтади.
  • Кенгуру – боласи 500 мг атиги 1 см, онаси эса 2 м.дан ортиқ ҳайвон.
  • Кенгуруга дастлаб 1629 йилда голландиялик денгизчи Франс Пелсардни кўзи тушган.
  • Доминион -Англия қироллигини бошлиқ деб тан олган ва Британия империяси таркибида бўлган давлатлар номи.
  • Тошкент метрополитени 1987 йилда (2.6 км).қурилган.
  • Абдул Қосим Маҳмуд аз-Замахшарий – “Устод уд-дунё”, “Кабат ул-адаб”, “Фахрул Хоразм”, “Жорруллоҳ” унвонларига эришган шарқлик аллома.
  • Кенгуру – Тўртта сут тугмалари бор, ҳар бир сут тугмасининг ҳарорати ва таркиби ҳар ҳил бўлган ҳайвон.
  • Кашолот – Ҳар бир тишининг оғирлиги 3,5 кг, ичагининг узунлиги 160 метр келадиган ҳайвон.
  • Энг баланд вулқонли кўл – Бу Тяньчи кўли бўлиб, Хитойнинг Чайбойшань тоғидаги Бойтоушан (Пэктусан) вулқони калдерасида жойлашган. Баландлиги 2744 м.
  • Океаннинг энг чуқур чўққисига 1960 йили 23 январда швейцариялик Жак Пиккар ва АҚШлик Доналд Уолш тушишган. 10,916 м чуқурликка тушиш учун 4 соату 48 дақиқа, кўтарилишга эса 3 соату 17 дақиқа вақт кетган.
  • Африка кобраси – Заҳарини 3,5 м.га отадиган илон.
  • Жирафа – Тили рекорд даражада узун хайвон, тилининг узунлиги 60 см.
  • Кашолот – энг чуқурга -1248 м.гача шўнғий оладиган ҳайвон.
  • Коала айиқчаси – Туб аҳоли тилида “ичмас” маъносини берувчи ҳайвон.
  • Биринчи бор босма китоб 704-751 йилларда Кореяда чоп этилган.
  • Жиблажибон – Ўзбекистонда “2010 йил қуши” танлови ғолиби.
  • Жанубий ярим шардаги юлдуз туркумига кирувчи центавр Қуёшга энг яқин юлдуз ҳисобланади, у бизга кўринмайди.
  • “Ракета” – 1814 йилда инглиз ихтирочиси Стефенсон Жорж томонидан ихтиро килинган дунёдаги биринчи паравоз.
  • Европанинг энг баланд чўққиси Монблан остидан ўтган тунеллар – Катта Сан-Бернар, баландлига 2469 м ва кичик Сан-Бернар, баландлиги 2188 м.
  • Россиядаги Енисей дарёси Катта Енисей Бий-Хем ва Кичик Енисей Ка-Хемни Қизил шаҳарда қўшилишидан.ҳосил бўлади.
  • Амударё – Панж ва Вахш дарёларини қўшилишидан ҳосил бўлган дарё.
  • Маузер – 1896 йил немис конструктори П.Маузер томонидан ихтиро қилинган.
  • Сирдарё – Наманган вилоятини Балиқчи қишлоғида Норин ва Қора дарё қўшилгандан сўнг
  • ўз номига эга бўлади.
  • Фаренгейт – Бу немис физиги Фаренгейт Габриолъ Даниелъ томонидан 1724 йилда таклиф этилган бўлиб бир фаренгейт – 17,22° С. ҳарорат бўйича бирликка эга
  • Кельвин ҳарорат бирлиги – 1968 йилда У.Томсон (Кельвин) шарафига қўйилган бўлиб бир кельвин – 272,15° Сга тенг.
  • Цельсий ҳарорат бирлиги номи швед астрономи Цельсий Андрес шарафига қўйилган бўлиб – у сувни эриш ва қайнаш бўйича (1\100) ўз шкаласини 1742 йилда таклиф этган.
  • Шимолий Муз океанидаги Лаптевлар денгизи- Рус денгизчи сайёҳ амакиваччалар Харитон Пракофьевич Лаптев ва Дмитрий Яковлевич Лаптевлар шарафига кўйилган.
  • Табиатни муҳофаза қилиш бўйича биринчи қонун 1273 йилда Англия кироли Эдуард 1 томонидан жорий килинган бўлиб, шаҳарда яшовчиларнинг    тошкўмирдан фойдаланишлари тақикланган. Қонунни бузган шахслар Ўлим жаззосига тортилган.
  • Тирноғи олинмаган одамнинг тирноги тагида 2 млн. га яқин бактериялар бўлади.
  • Жирафани биринчи, кўрган европаликлар Жирафа сиртлон билан туяни чатишишидан келиб чиққан деб ўйлашган.
  • Фил бир дақиқада 10 марта нафас олади, сичқон эса -200 марта.
  • Ҳамма қушлар пастки жағи билан ҳаракат қилса, Бойўғли юқори жағини қимирлатади.
  • Мушукни олдинги оёқлари истаган томонга қайрилиши мумкин.
  • Инсон суягини 50 % қисми сувдан иборат.
  • Акулалар анча вақтгача очиқмай юраверади, бунинг сабаби уларда қўшимча ошқозон бўлиб, ундаги овқат 20 кунгача айнимайди.
  • Сан-Сальвадорни ҳиндулар Гуанахани деб аташади.
  • Баҳр-ул Ғазал дарёси қайси машҳур Нил дарёсининг ирмоғи.
  • Энг чивинхўр жонивор – Бу курбақа бўлиб, у умри давомида уч тонна чивинни кўрдим демайди.
  • Аёлларнинг бир ўрим сочи 200 минг толадан иборат. У 20 тоннагача юк кўтара олиши мумкин.
  • Санбернар зотли итларнинг энг оғири 140,6 кг. гача бўлиши мумкин боради.
  • Хумпар – Мушукнинг боласи.
  • Мушук боши сиққан жойдан бемалол ўта олади.
  • Вабо бактерияларини кашф қилган Кох ушбу бактериялар кўпайган ерларни нима билан ишлов беришни тавеия этган? – Пиво билан.
  • Тиш масаласида рекордчи жонивор Амазонка делфини бўлиб, унинг 272 та тиши бор.
  • Вампир кўршапалаги – унинг тишлари майда ва танасида анистизияловчи (оғриксизлантирувчи) модда бор. Оёқларида болишсимон юмшоқ мосламаси борки, у ҳайвонлар устига қўнганда бечора жониворлар уни сезмайди. У эса бемалол қон сўраверади.
  • Дунёда қулоқ бўйича рекордчи ҳайвон – Саҳрои Кабирда яшовчи Фенек тулкиси.
  • Энг чопқир ҳайвон – Гепард, унинг тезлиги 140 км/соат.
  • Овчилар нима учун йўлбарсни “жентлмен” дейишади? – Чунки йўлбарс ҳужум қилишидан олдин ўкириб, ўзи ҳақида огоҳлантиради.
  • “Тоғ шери”, “Анд шери”, “Кумушранг шер деб Пумага нисбатан айтилади.
  • Бир кўзи қора, бир кўзи мовий мушук Туркиядаги Ван кўли ҳудудида учрайди.
  • Тўнғиз – бу ҳайвоннинг жунлари қоп-қора, лекин боласиники йўл-йўл, ўзи ҳам ҳайрон бўлиб” наҳотки, шу менинг болам бўлса?” – дейди.
  • Кўк кит – Ҳинд филидек 4 тонна тилга эга бўлган ҳайвон.
  • Уни “учар ит”, “учар тулки” деб аташади. Бу таъриф – Марказий Америка кўршапалагига тегишли.
  • Бақалоқ лор – голландча “Loers”, яъни “масхарабоз” деб аталади.
  • Ўрдакбурун ва ехидна – заҳарли сут эмизувчи ҳайвонлар.
  • Сайғоқ – Самара шаҳрининг символи.
  • “Энг шаҳло кўз” ҳайвон – Мадагаскар узунтовони (кўз диаметри 16 мм).
  • Гуарана ҳиндулари “ўтлоқлар хўжайини”ни Капибара деб аташади.
  • Нефтни ёқиш – пул ёқиш” ибораси Менделеевга тегишли.
  • Канаданинг мамлакат тамғасида “денгиздан денгизгача” деб ёзиб қўйилган.
  • Туяқуш соатига 70 км/ тезликда чопа олади.
  • “Филни думи бўлгунча чумолини боши бўл!” ибораси Амир Темурга тегишли.
  • Хитойлар уни “Қора аждар дарёси” деб аташади, мўруллар-чи? – Амур яъни “Қора дарё” деб.
  • “Илгари табиат инсонни кўрқитар эди, энди инсон табиатни қўрқитмоқда” иборасини муаллифи – Жак Ив Кусто.
  • Чингизхоннинг зафарли юришларининг асосий сабаблари – Отлари кичик, лекин ўта чидамли эканлиги ва жангчилар алоҳида халтада қурут олиб юришида эди.
  • “Ҳосиб” деган (математик) ном олган қомусий олим – Аҳмад Фарғоний.
  • Зардушт сўзининг маъноси Сариқ тўн эгаси деган маънони билдиради.
  • Ла-Пас – дунёдаги энг баланд тоғда (денгиз сатҳидан 3630 м.) жойлашган пойтахт шаҳар.
  • Автомобилларни шакаркамишдан олинган этил спирт билан ишлашга мослаштирган давлат – Бразилия.
  • Ер юзидаги энг катта ички денгиз – Ўрта ер денгизи.
  • Энг кичик денгиз Мармара денгизидир.
  • Россиянинг Европага чиқиш “дарвозаси” – Санк-Петербург.
  • Энг баланд чўққи Жамолунгма ёки Эверест чўкқиси (Непалда, 8848 м).
  • Қуруқлик юзасидаги энг паст чўкма кайси? – Ўлик денгазм (405 м).
  • Энг чуқур океан чўкмасининг номи Марианначўкмаси бўлиб, (Тинч океанида, чуқурлиги 11022 м).
  • Энг катта Тинч океани .
  • Энг катта денгиз – Филиппин (майдонининг катталиги 5 млн. 726 минг км2).
  • Энг катта ярим орол Арабистон ярим ороли.
  • Энг катта орол – Греландия ороли (майдони 2 млн. 176 минг км2).
  • Энг катта материк – Евроосиё (54 млн. км2).
  • Энг катта – Дрейк бўғози.
  • +4° С градусда сув ҳажми энг тор бўлади?.
  • Муз сумалаклари пастга караб ўсади.
  • Ер остига ўртача 33 метр тушганда тупроқ ҳарорати +10 С га кўтарилади.
  • Ўсимликда ўсадиган ўсимлик- Омила ўсимлиги (тропикларида ўсади).
  • Кўринишидан сигирга ўхшайдиган дарахтнинг номи Сорвейра ўсимлиги (Коста-Рика).
  • Энг зарарли ўсимлик Стрихнос ўсимлиги.
  • Энг баланд дарахт Австралия Эвкалипти.(бўйи 155 м).
  • Кўринишидан компасга ўхшайдиган дарахтнинг номи Алипп дарахти, доим жанубга қараб қийшайиб туради.
  • Бутилкасимон дарахт – Брахихитон дарахти (Австралияда ўсади).
  • Литий – Энг енгил металл.
  • Осмий – Энг оғир металл.
  • Олмос – Энг қаттик минерал.
  • Талк -Энг юмшоқ минерал.
  • Вольфрам – Энг қийин эрувчи металл – 3410° Сда эрийди.
  • Энг серсув дарё – Амазонка дарёси (ҳавза майдони 7 млн. 180 минг км2).
  • Энг шўр денгиз -Қизил денгизи, шўрлик даражаси 42 %.
  • Энг узун дарё – Нил дарёси, узунлиги 6671 км.
  • Энг узун сув оқими – Ғарбий шамоллар оқими.
  • Хризантема – Энг қадимий гулнинг номи , у (2,5 минг йил тарихга эга).
  • Энг баланд қумли барханлар Саҳрои Кабирда.
  • Энг иссиқ денгиз – Қизил денгиз.
  • Энг кичик мамлакат – Ватикан умумий майдони 0,44 га.
  • Энг қиммат металл – Радий, 1 г радийнинг нархи 25 кг олтин қийматига тенг.
  • Энг серёғин жой -Ҳиндистондаги Черапунджи (10854 мм).
  • Ер юзасидаги энг совуқ жой – Антарктида Россиянинг “Восток” станциясида ўлчанган: – 89,20° С.
  • Энг катта ғор – Калимантан оролида, у ерга 16 та футбол майдонини жойлаштириш мумкин.
  • Энг кичик сут эмизувчи – Митти кўршапалак, унинг оғирлиги 2 г.
  • Энг митти қуш – Колибри, унинг огарлиги 2 г.
  • Энг кучли шамол электр станцияси – АҚШнинг Калифорния штатида (3000 кВт/соат).
  • Энг паст бўйли одамлар – Африкалик пигмеллар, бўйи 140 см.
  • Шимолий магнит қутб -Канаданинг шимолидаги Батерст оролида жойлашган.
  • Жанубий магнит қутблар -Антарктидада, Франциянинг Дюманд Юрвил станциясида жойлашган.
  • Колумбнинг кемалари -1) “Санта-Мария”; 2) “Ншгая”; 3) “Пинта”.”‘ номларда аталган.
  • Энг кичик гул – Вольффия гули, катталиги тўғнағич учидек.
  • Япон халқининг севимли гули – Камелия гули.
  • Қалампирмунчоқ мамалакати – Занзибар ороллари.
  • Энг енгил дарахт – Балса дарахти 1 куб/дм -120 г. ‘
  • Энг кўп яшайдиган дарахт – Секвойя (Шим. Америка), у 5000 йил яшайди.
  • 3 та шаҳарнинг кўшилишидан ҳосил бўлган шаҳар – Будапешт: (1. Будда. 2. Обуда. 3. Пешт).
  • Фақат пойтахт учун қурилган учта шаҳар – Канберра, Оттаво, Вашингтон.
  • Энг аҳолиси кўп шаҳар – Токио, унинг аҳолиси 35,2 млн.дан ортиқ.
  • Дунёдаги энг биринчи миллионер шаҳар – Рим шаҳри.
  • Мангу баҳор шаҳар – Аддис-Абеба.
  • Инсон омили шароити энг ривожланган шаҳар – Цюрих (Швецария).
  • Давлат ичидаги давлат – Калифорния (АҚШ).
  • Энг кўп ерёнғоқ етиштирадиган мамлакат -Ҳиндистон.
  • Чойнинг ватани – Хитой.
  • Биринчи темир йўл қурилган мамлакат – Буюк Британия.
  • Энг кўп пўлат эритувчи давлат – Япония.
  • Энг кўп шакарқамиш экадиган мамлакат – Бразилия.
  • Энг кўп чўчқа Хитой боқилади.
  • “Асосий денгиз киракаши” деб ном олган мамлакат – Норвегия.
  • Олмос ишлаб чиқариш бўйича дунёда биринчи ўринни Австралия эгаллаган.
  • Энг биринчи денгиз ости магистрал газ қувури – Жазоир-Италия (Ўрта ер денгизи)дан ўтган.
  • Терминал сув асосида уй-жой, иссиқхона учун энергия олувчи мамлакат – Исландия.
  • Энг кўп гул етказиб берувчи мамлакат – Нидерландия.
  • “Пан-Америка” магистрал йўли АҚШ даги Мехико чегарасидан бошланиб, Буэнос Айресгача етиб боради.
  • Бутун Европа “сут фермаси” – Дания.
  • Энг кўп сув чучуклаштириладиган мамлакат – Қувайт.
  • “Ишлаб чиқаришда тажриба алмашиш” -Ноу-хау деб аталади.
  • Биринчи компас Хитойда ихтиро килинган.
  • Энг биринчи қолипга солиб тайёрланган каучукли кавуш – “макосино”ни Ҳиндулар (Марказий Америка) кийган.
  • Аборигенлар (Австралия) ерни “Онамиз” – дейди
  • Дунёда биринчи қурилган туннель – Иерусалим шаҳрида (милоддан аввалги 3000 йил).
  • Биринчи тақвим Хитойда (милоддан аввалги иккинчи минг йилликда) ихтиро қилинган.
  • Дунёда энг катта сув омбори – Ойен-Фолс унинг сув ҳажми 204,8 (Виктория – Нил дарёси).
  • Энг кўп кимёлашган мамлакат – Германия.
  • Газ захираси ва қазиб олишда дунёда биринчи ўринни эгаллаган мамлакат – Россия.
  • Энг кўп апелсин етиштирадиган мамлакат -Испания.
  • Олтиндан Саримсоқпиёзнинг ҳиди келади.
  • Ойда Кундузи +125° С, кечаси -175° С. об-ҳаво мавжуд.
  • Энг баланд чўққи – Жамолунгма (Эверес 8848).
  • Энг катта кўл – Каспий (371000 км2).
  • Энг чуқур океан чўкмаси – Маряна 11022 м.
  • Энг чуқур кўл – Байкал (1620 м).
  • Энг катта қитьа – Осиё. . ,
  • Энг катта материк – Евроосиё (54 мтн км2).
  • Энг катта ярим орол – Арабистон.
  • Океан сатҳидан энг паст жой – Ўлик денгизи кўли, унинг сатҳи 405 м.
  • Энг катта ўрмон – Тайга.
  • Энг катта мамлакат – Россия 17.075 км2.
  • Энг кўп аҳолиси бор шаҳар – Токио 31 млн.га яқин.
  • Энг шўр кўл – Ўлик денгази 1 л сувида 270 г туз бор.

манбаа: megadunyo.uz

Вам может понравиться

Добавить комментарий